Giải pháp nào cho một dòng máy phổ thông có thể chạy Vista?

Đáp ứng yêu cầu cấu hình máy để chạy Windows Vista thật ra không quá khó đối với những đời máy gần đây. Cái thực sự khó là một số card màn hình, card sound không có driver hỗ trợ Windows Vista, và nhà sản xuất dường như cũng không quan tâm lắm đến vấn đề này. Vậy đâu là giải pháp?

Nhiều người cho rằng MS Windows Vista là hệ điều hành dành cho nhà giàu vì nó đòi hỏi cấu hình máy rất cao như RAM 1GB, card đồ họa 128 MB và phải hỗ trợ DX9... trở lên nó mới phát huy hết các điểm mạnh như giao diện Aero Glass trong suốt, Flip 3D và chạy mượt mà. Điều này đúng nhưng không nhất thiết phải cần một cấu hình mạnh như thế mà chỉ cần một máy cấu hình trung bình như RAM 512 MB, card đồ họa 64 MB, dòng máy P4 từ 2GHz đến 3GHz phổ thông hiện nay là có thể chạy được Vista.

Nói chạy được ở đây là máy cài Vista Ultimate bản full sử dụng bình thường không quá chậm, mọi tác vụ và chức năng cần thiết đều đầy đủ, chỉ thiếu chế độ Aero Glass! Không nói đến các bản Vista Lite lưu hành không chính thức, được cho là chạy được trên máy cấu hình yếu nhưng bị lỗi tùm lum vì chúng thiếu rất nhiều tính năng do bị lược bỏ rất nhiều mà vẫn không giải quyết được vấn đề cốt lõi.

Vấn đề cốt lõi là card âm thanh và card đồ họa của dòng máy trung bình không có driver để chạy trong Vista, cả nhà sản xuất cũng không có driver cho chúng. Vista chỉ hỗ trợ tốt cho dòng card đồ họa và âm thanh on board chipset 945G trở lên. Các dòng chipset 915G trở xuống có thể bị trở ngại vì VGA không có driver hoặc chỉ có driver mặc định XDDM. Các dòng máy phổ thông sử dụng card SoundBlaster Live (Value) và card VGA Geforce4 đều không có driver cho Vista. nVidia tuyên bố là họ chỉ hỗ trợ tốt driver cho Vista từ dòng GeForce 6 trở lên. Sound Blaster Live thì cả Vista và Creative đều không có driver vì trở ngại ở cổng game trên card. May mà với dòng GeForce4, Vista có driver mặc định kiểu XDDM tương đối dùng được, còn SoundBlaster Live thì bó tay vì dòng card này đã hết thời hạn được hỗ trợ từ Creative. Riêng Intel cũng đã khai tử chipset 915, 865 vì chúng không tương thích Vista.

n Driver cho dòng card đồ họa GeForce4

Hầu hết các bản driver cho Vista của dòng GeForce đều không hỗ trợ cho dòng card GeForce4 vì nVidia đã nói họ chỉ hỗ trợ Vista cho GeForce6 trở lên. Các driver ForceWare được sửa đổi file *.inf để GeForce4 có tên trong đó, được lưu truyền trên net từ http://www.laptopvideo2go.com/drivers/vista hay Guru3D đều không dùng được bởi Vista đã không hỗ trợ nó vì lỗi không tương thích (?)

Tốt nhất là dùng driver mặc định của Vista kiểu như nVidia GeForce4 MX 4000 (Microsoft Corporation - XDDM), dù thiếu nhiều chức năng nhưng có còn hơn không! Chú ý là XDDM không hỗ trợ giao diện trong suốt, chỉ WDDM mới hỗ trợ.

Có một bản driver cho dòng card này chạy trên Vista tương đối tốt với chức năng khá đầy đủ, dung lượng 28,66 MB, là phiên bản ForceWare 77.72 (Microsoft Windows Hardware Compatibility Publisher):

http://files.dailyrush.dk/drivers/77.72_win2kxp_ international_whql.exe.

Sau khi tải về chạy file setup xong, khởi động lại máy vào Display Settings sẽ thấy điều kỳ diệu.

n Driver cho dòng SoundBlaster Live (Value)

Đây là vấn đề khá hóc búa nhưng có 2 giải pháp:

1. Tìm bản driver SoundBlasterLive cho Win2K-XP version mới nhất hoặc có thể tìm nó trong bản LiveDriverPack.exe (khoảng 25 MB). Ta có thể giải nén folder Win2k_xp trong đó ra ngoài bằng cách dùng Total Commander 7.01, chọn file LiveDriverPack.exe rồi dùng tổ hợp phím Ctrl+PageDown, nó sẽ xuất hiện các folder trong đó cho ta copy folder Win2k_xp ra ngoài. Bước kế tiếp là vào Device Manager chọn thiết bị Multimedia Audio Controller có chấm than màu vàng phía trước, Update Driver cho nó. Chọn Browse tới folder Win2k_xp và cứ OK và Next... Nếu máy có cảnh báo thì cứ chọn Install this driver software anyway để hoàn tất.

Đến đây là ta đã có thể thưởng thức lại âm thanh với chất lượng treble / bass tuyệt vời của SoundBlaster, hơn hẳn sound on board.

2. Tải list sound card được hỗ trợ rồi xem xét để quyết định tải chương trình kX Project (5, 87 MB) từ links sau:

http://kb.kxproject.lugosoft. com/list.html

http://download.kxproject. lugosoft.com/downloads/kxdrv3538m-full.exe.

Cho tới thời điểm hiện nay, các nhạc sĩ cũng như người dùng luôn bị hấp dẫn bởi những card âm thanh dựa trên nền giả lập Emu10k1 và 10k2 với các trình điều khiển VxD nguyên thủy, từ E-mu Systems APS (Audio Production Studio) nhưng chúng lại không được update trên những hệ điều hành mới.

kX Project chính là chương trình giúp người dùng có thể truy cập tất cả các tiềm năng phần cứng của những card âm thanh tương thích kX với phương châm Expanding the Potential Exponentially (mở rộng tiềm năng theo hàm số mũ) trên những hệ điều hành mới, không hỗ trợ các model dùng trình điều khiển VxD xưa cũ như trên.

Driver của kX là một driver WDM (Windows Driver Model), được thiết kế cho bất kỳ PCI sound-card tương thích kX như Creative Labs SoundBlaster Live! và dòng Audigy cũng như các sound card dựa vào E-mu Systems’ Audio Production Studio. Chú ý vì là một driver WDM nên nó chỉ tương thích với Windows 98 (SE), Windows Me, Windows 2000, Windows XP, Windows Vista...

Các ứng dụng điều khiển kX có thể truy cập bằng kX Menu từ biểu tượng trong khay hệ thống hay bên trong cửa sổ kX Mixer.

Chức năng kX rất phong phú để người dùng có thể tự tìm hiểu, khám phá nhiều bí ẩn, nhiều tùy biến với các add-on hấp dẫn có sẵn trên mạng áp dụng cho riêng mình. Một số chức năng chính:

- kX Mixer: ứng dụng chính để điều khiển kX Audio Driver.

- kX Router: bộ định tuyến các kênh ngõ vào của phần mềm gồm PCM Wave, AC3 và MIDI Synth (16 channels) và 16 kX ASIO channels (nó đã được hợp nhất với kX ASIO đã biết trước đây).

- kX Editor: công cụ biên tập chỉnh sửa vi mã (microcode) DSP. Có thể truy cập từ bên trong kX DSP hay trực tiếp từ kX Menu

- kX Automation: ứng dụng để thiết lập thông số cho các điều khiển MIDI.

- kX Remote: bộ điều khiển từ xa cho kX. Nó chưa có các nút bấm nhưng sẽ có trong tương lai.

- kX SoundFont: ứng dụng nạp các mẫu SoundFont để chơi nhạc MIDI Synth có chất lượng tuyệt vời hơn.

- kX Speaker Test: tiện ích để test và tìm pan (trouble-shooting) để thiết đặt cho giàn loa hệ thống.

Tóm lại, để phát huy hết các tiềm năng của kX thì có nói mãi cũng không cùng nhưng việc cài đặt chương trình kX lại rất dễ dàng. Ta cứ theo các hướng dẫn mặc định trong quá trình setup là được. Sau khi khởi động lại, có thể hệ thống loa không phát ra âm thanh dù biểu tượng loa và Volume Mixer đã OK, ta cần vào biểu tượng hình cái loa kèm dấu chấm hỏi trong kX Mixer để thiết lập các giàn hệ thống loa (4.1, 5.1...) cho thích hợp là xong. Chất lượng âm thanh lúc đầu có thể không bằng driver chính thức của SoundBlaster nhưng sau khi tinh chỉnh (tweak) với các tùy biến và tải về các add-on trên mạng để ứng dụng, kX càng lúc sẽ càng phát huy tác dụng và cho ra âm thanh với chất lượng rất hay. Đến khi ta vừa ý thì lúc đó có khi ta lại thích nó hơn là driver của SoundBlaster chạy trên Vista thiếu rất nhiều chức năng.

n Giải pháp sau cùng

Nói chung, nếu không có driver cho Vista ta có thể dùng driver cho Win 2k/XP để thay thế. Ta nhắp phím phải chuột vào file *.exe chương trình setup driver chọn Properties > Compatibility rồi đánh dấu kiểm checkbox Run this program in mode compatibility for và chọn Windows XP (Service Pack 2) hoặc Windows 2000. Sau đó chạy nó và cứ theo các hướng dẫn mà tiến hành tương tự như trên.

Các driver Forceware của XP đời mới hay SoundBlasterLive cũng thế. Sau khi khởi động lại nếu may mắn thì máy OK, ngược lại máy bị lỗi nhẹ thì vào Device Manager để uninstall driver, lỗi nặng không vào được Win thì có thể boot lại máy rồi nhấn F8 để chọn boot theo Last Known Good Configuration, hay vào Safe mode mà remove, uninstall driver.

Các giải pháp trên chỉ là tạm thời nhưng có thể hữu dụng trong thời điểm hiện tại, còn tương lai thì chắc là không hy vọng, bởi vì các nhà sản xuất chỉ mong muốn người dùng bỏ tiền ra mua các sản phẩm mới của họ mà thôi!